กระบวนการจัดทำ IEP

Submitted by ดาราน้อย on Wed, 02/19/2020 - 22:58

กระบวนการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล

แผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล (Individualized Education Program : IEP) เป็นแผนการจัดการศึกษาที่จัดทำขึ้นให้สอดคล้องกับความต้องการพิเศษของผู้เรียนแต่ละคนโดยเฉพาะความร่วมมือของผู้ปกครอง ผู้สอน และคณะสหวิชาชีพที่เกี่ยวข้องร่วมกันจัดแผนการศึกษาให้ผู้เรียนเป็นลายลักษณ์อักษร ตลอดจนกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการและความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษาให้เป็นการเฉพาะ
บุคคล ซึ่งมีขั้นตอนการดำเนินการ ดังนี้

ขั้นเตรียมการ
เมื่อพบว่าผู้เรียนมีปัญหาทางด้านการศึกษา สถานศึกษาควรดำเนินการดังนี้
          1. การรวบรวมข้อมูล รวบรวมข้อมูลของผู้เรียนจากบุคคลที่เกี่ยวข้องกับผู้เรียนไม่ว่าจะเป็น ผู้ปกครอง แพทย์ ครู หรือบุคคลอื่น ๆ ที่พอจะสอบถามข้อมูลได้ การรวบรวมข้อมูลอาจใช้วิธีการต่าง ๆ เช่น การสัมภาษณ์ การสอบถาม การสังเกต และเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนทำความเข้าใจกับผู้ปกครอง และผู้ที่เกี่ยวข้องเกี่ยวกับสภาพปัญหาและร่วมกันหาแนวทางช่วยเหลือผู้เรียน
          2. การคัดกรองประเภทความพิการทางการศึกษา
          ขออนุญาตผู้ปกครองคัดกรองผู้เรียน โดยใช้แบบคัดกรองคนพิการทางการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ และอาจใช้แบบคัดกรองของหน่วยงานอื่น ๆ เพิ่มเติมตามความเหมาะสมเพื่อให้ได้ ข้อมูลของผู้เรียนที่ละเอียดมากยิ่งขึ้น กรณีพบว่าผู้เรียนมีแนวโน้มว่ามีความบกพร่องต้องแจ้งให้ผู้ปกครองทราบว่า โรงเรียนค้นพบอะไรเกี่ยวกับผู้เรียนและแนะนำให้ผู้ปกครองนำส่งแพทย์หรือนักวิชาชีพวินิจฉัยเพิ่มเติม

ขั้นการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล
          1. แต่งตั้งคณะกรรมการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล
          แต่งตั้งคณะกรรมการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลตามประกาศ กระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2552 ประกอบด้วย ผู้บริหาร บิดา มารดา ผู้ปกครอง ครู ครูประจำชั้น หรือหัวหน้างานวิชาการ หรือคณะสหวิชาชีพ ตามความต้องการจำเป็นพิเศษของผู้เรียน
          2. การตรวจสอบความสามารถพื้นฐาน (Assessment of Basic skill)
          ตรวจสอบเพื่อประเมินความสามารถพื้นฐานของผู้เรียน (Students) ตามหลักสูตร สถานศึกษาในแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้/ทักษะการเรียนรู้ เพื่อให้ทราบจุดเด่นและจุดด้อย (ระดับความสามารถในปัจจุบัน)
          - จุดเด่น คือ ความสามารถหรือศักยภาพปัจจุบันที่ผู้เรียนสามารถทำได้ในสาระการ เรียนรู้/ทักษะการเรียนรู้

          - จุดด้อย คือ สิ่งที่ผู้เรียนไม่สามารถทำได้ในสาระการเรียนรู้/ทักษะการเรียนรู้ ทั้งนี้ควรตรวจสอบจากสภาพจริงในหลายสถานการณ์ ให้ครอบคลุมถึงบริบทด้านสิ่งแวดล้อม (Environment) ซึ่งประกอบด้วย สิ่งแวดล้อมด้านบุคคลและสิ่งแวดล้อมด้านกายภาพที่เอื้อหรือเป็นอุปสรรคในการพัฒนาศักยภาพผู้เรียน ด้านกิจกรรม (Tasks) ที่ผู้เรียนปฏิบัติได้หรือไม่ได้ หรือยังไม่ได้รับการส่งเสริมในการทำกิจกรรม กิจกรรมนั้นเหมาะสมกับผู้เรียนหรือไม่ และด้านเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการ และความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา (Tools) ที่ผู้เรียนได้รับหรือ ยังไม่ได้รับก่อนการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้อง และนำข้อมูลมา วิเคราะห์จัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลตามความต้องการพิเศษของแต่ละบุคคล กรณีสถานศึกษาตรวจสอบความสามารถพื้นฐานแล้ว พบว่าผู้เรียนมีความพร้อมตามกลุ่มสาระการเรียนรู้/ทักษะการเรียนรู้ หรือผ่านเกณฑ์ตามที่กำหนดไว้ในแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล หรือผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลแล้ว เห็นว่าผู้เรียนมีความพร้อมที่จะเรียนในชั้นระดับที่สูงขึ้นหรือสมควรจะฝึกทักษะด้านอื่น ๆ ให้ดำเนินการเข้าสู่กระบวนการช่วงเชื่อมต่อ (Transition)
          3. การจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล (Individualized Education Program)
          คณะกรรมการนำข้อมูลที่ได้จากการรวบรวมและข้อมูลจากผลการตรวจสอบความสามารถพื้นฐานมาจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล ตามองค์ประกอบที่กำหนดไว้ในประกาศกระทรวง เรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2552 เพื่อกำหนดแนวทางการจัดการศึกษาและการวางแผนการจัดการศึกษาพิเศษ ตลอดจนกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการ และความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษาตามความต้องการจำเป็นพิเศษของผู้เรียน โดยให้คำนึงถึงบริบทด้านผู้เรียน (Students) ด้านสิ่งแวดล้อม (Environment) ด้านกิจกรรม (Tasks) และด้านเทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวก สื่อ บริการ และความ ช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษา (Tools) ด้วย

ขั้นการนำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลไปใช้
          1. การจัดทำแผนการสอนเฉพาะบุคคล (Individual Implementation Plan) 
          ครูผู้สอนวิเคราะห์จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม (เป้าหมายระยะสั้น) ที่กำหนดในแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล มาดำเนินการออกแบบแผนการสอนเฉพาะบุคคลตามองค์ประกอบของแผนการสอนเฉพาะบุคคลให้เหมาะสมกับความต้องการจำเป็นพิเศษของผู้เรียนแต่ละคน โดยการวิเคราะห์งานหรือกิจกรรมจากกิจกรรมที่ง่ายไปสู่กิจกรรมที่ยากขึ้น หรือจากกิจกรรมที่เป็นรูปธรรมไปสู่กิจกรรมที่เป็นนามธรรมตามลำดับ เป็นต้น
          2. การนำแผนการสอนเฉพาะบุคคลไปใช้
          ครูผู้สอนนำแผนการสอนเฉพาะบุคคลไปจัดกิจกรรมการเรียนการสอน ตามที่กำหนดไว้ในแต่ละขั้นตอน/วิธีสอน พร้อมทั้งบันทึกหลังสอนและประเมินผลการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนในแต่ละครั้ง

ขั้นการประเมินผลการเรียนรู้ตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล
          คณะกรรมการจัดทำแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลประชุมเพื่อประเมิน ทบทวนและปรับแผนพร้อมจัดทำรายงานผลการเรียนรู้อย่างน้อยปีการศึกษาละ 2 ครั้ง โดยประเมินตามขั้นตอนดังนี้

          1. การประเมินผลการเรียนรู้ตามแผนการสอนเฉพาะบุคคล
          การประเมินผลการเรียนรู้ตามแผนการสอนเฉพาะบุคคล เป็นการประเมินผลการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ให้ทราบว่าผู้เรียนมีพัฒนาการตามที่ระบุไว้ในแผนการสอนเฉพาะบุคคลฉบับนั้นหรือไม่ โดยประเมินตามวิธีการ เครื่องมือ และเกณฑ์ระดับคุณภาพที่ระบุไว้ในแผนการสอนเฉพาะบุคคล
          2. การประเมินผลการเรียนรู้ตามจุดประสงค์เชิงพฤติกรรม (เป้าหมายระยะสั้น)
          การประเมินผลการเรียนรู้ตามจุดประสงค์เชิงพฤติกรรม ทำได้โดยประมวลผลการผ่านของจำนวนแผนการสอนเฉพาะบุคคล และนำมาเทียบกับเกณฑ์และวิธีประเมินผลการผ่านจุดประสงค์เชิงพฤติกรรม(เป้าหมายระยะสั้น) ที่กำหนดไว้ในแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล
          3. การประเมินผลการเรียนรู้ตามเป้าหมายระยะยาว 1 ปี
          การประเมินผลการเรียนรู้ตามเปูาหมายระยะยาว 1 ปี โดยประมวลผลการผ่าน/ไม่ผ่าน (จำนวน) จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม (เป้าหมายระยะสั้น) ของผู้เรียน และนำมาเทียบเกณฑ์การผ่านตามที่สถานศึกษากำหนด
          4. การประเมินผลการเรียนรู้และระดับคุณภาพตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล
          การประเมินผลการเรียนรู้ตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล ทำได้โดยประมวลผลการผ่าน/ไม่ผ่านจุดประสงค์เชิงพฤติกรรม (เป้าหมายระยะสั้น) ของทุกเป้าหมายระยะยาว 1 ปี มาคำนวณหาค่าร้อยละ และนำมาเทียบเกณฑ์การผ่านตามเกณฑ์ระดับคุณภาพของหลักสูตรการให้บริการช่วยเหลือระยะแรกเริ่มสำหรับเด็กพิการ ศูนย์การศึกษาพิเศษ พุทธศักราช 2556/หลักสูตรสถานศึกษา ในกรณีที่ผู้เรียนมีพัฒนาการหรือผลการเรียนรู้ต่ำกว่าหรือสูงกว่าเป้าหมายที่กำหนดไว้ คณะกรรมการฯ สามารถทบทวนปรับแผนการสอนเฉพาะบุคคล จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม เป้าหมายระยะยาว 1 ปี เพื่อให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาเต็มศักยภาพ

ขั้นการสรุปและรายงานผล
          การสรุปและรายงานผลการจัดการเรียนการสอนตามแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคลนั้น สถานศึกษาต้องรายงานผลความก้าวหน้าของผู้เรียนตามแบบรายงานผลการพัฒนาผู้เรียน เพื่อให้ผู้ปกครองผู้ที่เกี่ยวข้องรับทราบอย่างน้อยปีการศึกษาละ 2 ครั้ง

ขั้นการส่งต่อ (Transfer)
          การส่งต่อผู้เรียนที่จบการศึกษาแต่ละระดับชั้น หรือย้ายสถานศึกษา ให้สถานศึกษานำส่งแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล รายงานผลการพัฒนาผู้เรียน เพื่อเป็นข้อมูลในการจัดการศึกษาต่อไป หากผู้เรียนต้องการรับบริการด้านอื่น เช่น ด้านอาชีพ ด้านการแพทย์ ด้านสังคม เป็นต้น ให้สถานศึกษานำส่งแผนการจัดการศึกษาเฉพาะบุคคล รายงานผลการพัฒนาผู้เรียน เพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานให้กับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และให้สถานศึกษาพิจารณาดำเนินการจัดทำแผนการให้บริการช่วงเชื่อมต่อ (Individual Transition Plan) ตามความต้องการพิเศษของผู้เรียนเป็นรายบุคคล