ระบบการสื่อสารด้วยการแลกเปลี่ยนภาพ (PECS)
ระบบการสื่อสารด้วยการแลกเปลี่ยนภาพ Picture Exchange Communication System (PECS) คือ ชุดของการฝึกด้านการสื่อสารทางเลือกที่มีลักษณะเฉพาะ ได้รับการพัฒนาขึ้นมาสำหรับนักเรียนออทิสติก และนักเรียนที่มีความบกพร่องทางการสื่อสารทางสังคม ซึ่งใช้กันอย่างแพร่หลายในสหรัฐอเมริกา และในอีกหลายประเทศ ‘PECS’ เป็นระบบที่ไม่ต้องการอุปกรณ์ที่ซับซ้อน หรือต้องใช้เทคนิคการฝึกที่สูง ใช้อุปกรณ์และเครื่องมือทดสอบที่มีราคาถูก ไม่ต้องใช้งบประมาณมากในการฝึกให้กับครูหรือผู้ปกครอง ใครๆ ก็สามารถนำมาใช้ได้ในสถานที่ต่าง ๆ รวมทั้งที่บ้าน ห้องเรียน และชุมชน (Bondy และ Frost, 2001)
ความเข้าใจเกี่ยวกับ ‘PECS’
ก่อนหน้านี้ ‘PECS’ ได้ถูกพัฒนาสำหรับนักเรียนออทิสติกที่มีอายุตั้งแต่ 18 เดือน จนถึงก่อนวัยเรียน และนักเรียนที่มีปัญหาด้านการสื่อสาร นักเรียน PDD (Pervasive developmental disorders) และนักเรียนที่มีปัญหาด้านการสื่อสารทางสังคม (Socio-communicative disorders) คือ นักเรียนที่ไม่มีการพูดหรือมีการพูดแต่ยังไม่เป็นที่เข้าใจของบุคคลอื่น (การสื่อสาร-สังคม) นักเรียนอาจแสดงลักษณะของการกระตุ้นตนเองหรือการพูดตามคำพูดของคนอื่นซ้ำๆ ส่งผลให้นักเรียนเหล่านี้มีปัญหาในการสื่อสารกับผู้อื่น การเข้าหาหรือการใช้วิธีสื่อสารกับผู้อื่น หลีกเลี่ยงการมีปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่น หรือมีเพียงการสื่อสารเพื่อตอบสนองต่อการกระตุ้นตนเองโดยตรงเท่านั้น ปัจจุบัน ‘PECS’ ได้ถูกพัฒนาให้สามารถใช้ได้กับทุกกลุ่มอายุ (รวมทั้งผู้ใหญ่) และในผู้ที่มีปัญหาด้านการสื่อสารที่หลากหลายขึ้น
ขั้นตอนของการสอน “PECS”
ขั้นตอนของการสอน “PECS” แบ่งออกเป็น 6 ขั้น ในขั้นที่หนึ่ง นักเรียนจะได้เรียนรู้การเป็นผู้เริ่มต้น การสื่อสาร ขั้นที่สอง พัฒนาสู่การนำไปใช้ ขั้นที่สาม การเลือกข้อมูลที่ต้องการสื่อสาร ขั้นที่สี่ สอนการสร้างประโยคง่าย ๆ ในขั้นนี้เราเริ่มสอนให้นักเรียนมีการสื่อสารสิ่งที่ตนเองต้องการที่มีความเฉพาะเจาะจง โดยสอนให้นักเรียนใช้คุณลักษณะของสิ่งของที่ตนเองต้องการ ขั้นที่ห้า สอนการตอบคำถาม เช่น หนูต้องการอะไรในขณะที่ขั้นที่หก เป็นการสอนให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นหรืออธิบายเกี่ยวกับวัตถุหรือกิจกรรมต่าง ๆ การค้นหาสิ่งที่นักเรียนชอบในบ้านจะช่วยส่งเสริมพัฒนาการทางการสื่อสารให้กับนักเรียน นักเรียนบางคนชอบดูทีวีหรือวีดีโอโปรดของตนเอง ในขณะที่นักเรียนบางคนชอบฟังเพลงโปรด นักเรียนบางคนชอบของเล่น หรือสิ่งของภายในบ้าน ในขณะที่บางคนชอบเล่นที่สนามหญ้า นักเรียนของท่านสามารถเรียนรู้การร้องขอเข้าร่วมทำกิจกรรมต่าง ๆ ได้ด้วยตนเองหรืออย่างเป็นธรรมชาติ และเมื่อเขาได้เรียนรู้การสร้างประโยคเพื่อบอกความต้องการของตนเองด้วยลักษณะพิเศษหรือการใช้คำคุณศัพท์ นอกจากนี้ การสร้างโอกาสให้นักเรียนได้ใช้ทักษะการสื่อสารให้เกิดขึ้นตลอดวันจะช่วยส่งเสริมการใช้ทักษะการสื่อสารที่นักเรียนได้เรียนรู้ในการปฏิบัติกิจวัตรประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ