3. การลดการกระตุ้นเตือน (Prompt Fading)

      ดังที่ได้กล่าวไว้ในตอนท้ายของการกระตุ้นเตือนว่า เด็กอาจกลายเป็นผู้ที่คอยพึ่งพาการกระตุ้นเตือน เพื่อแสดงการตอบสนองที่ถูกต้อง ดังนั้น ควรใช้การกระตุ้นเตือนในช่วงแรกของการเรียนรู้แล้วค่อย ๆ ลดการกระตุ้นเตือนลงทีละน้อย ๆ เมื่อเห็นว่านักเรียนแสดงให้เห็นถึงความก้าวหน้า วิธีการลดการกระตุ้นเตือนมีด้วยกัน 4 วิธี คือ การกระตุ้นเตือนที่มีการเปลี่ยนแปลงเป็นขั้น ๆ (Graduated Guidance) การกระตุ้นเตือนจากมากไปน้อย (Most-to-Least Prompting) การกระตุ้นเตือนจากน้อยไปมาก (Least-to-Most Prompting) และใช้การยืดเวลาการกระตุ้นเตือน (Time Delay)

4. วิธีการสอนแบบ “Discrete-Trial Methods”

      “Discrete-Trial Methods” เป็นวิธีการสอนที่สัมพันธ์กับการสอนแบบควบคุม (Direct Teaching) นอกจากนี้ยังมีความสำคัญสำหรับการสอนแบบใช้กิจกรรม (Activities-Based Instruction) และการสอนแบบใช้โอกาสที่เกิดขึ้น (Incidental Teaching) การสอนแบบ “Discrete-Trial Methods” ประกอบด้วย 4 ส่วน คือ 1) การนำเสนอของครู (The trainer’s presentation) 2) การตอบสนองของนักเรียน (The child’s response) 3) ผลจากการตอบสนอง (The consequences) 4) การหยุดช่วงสั้น ๆ ในระหว่างผลที่ตามมา และการสอนที่จะสอนต่อไป (Between-Trials Interval)
      1) การสอนของครู (Instructions)
      นักเรียนจะปฏิบัติตามสิ่งที่คุณครูสอน เมื่อนักเรียนให้ความสนใจในการสอน นักเรียนได้ยินการสอน และนักเรียนมีความสามารถทำในสิ่งที่ครูสั่ง ดังนั้นสิ่งที่ทำให้นักเรียนปฏิบัติตามการสอนของครูได้มากขึ้น คือ ก่อนการสอนครูควรได้รับความสนใจจากนักเรียน (เรียกชื่อนักเรียน สบตากับนักเรียน สัมผัสที่ตัวนักเรียน) การสอน/คำสั่งควรชัดเจน สั้นกะทัดรัด ตรงประเด็น และให้คำสั่งเพียงครั้งเดียว ถ้าคำสั่งประกอบด้วยคำหลาย ๆ คำ นักเรียนอาจไม่สนใจคำที่สำคัญ ดังตัวอย่างการใช้คำพูดที่ไม่เหมาะสม “น้องอีฟช่วยหยุดวิ่งไปมาได้แล้ว และมานั่งที่นี่ แม่จะได้ช่วยใส่รองเท้าให้” ในทางกลับกัน การใช้คำพูดที่ดีกว่าควรเป็น “น้องอีฟนั่งลง” เมื่อนักเรียนได้เรียนรู้การตอบสนองการสอนเป็นครั้งแรก การสอนในแต่ละครั้งให้ใช้คำที่เหมือนกันทุกครั้ง มิฉะนั้นแล้วคำพูดหรือคำที่ใช้ในการสอนที่แตกต่างกัน อาจส่งผลให้นักเรียนรับรู้การสอนที่ผิดไป ภายหลังจากที่นักเรียนเริ่มแสดงความเข้าใจการสอนแล้ว คุณครูอาจใช้คำพูดที่หลากหลายมากขึ้น แต่ต้องเป็นไปอย่าง เป็นระบบ เพื่อเพิ่มความสามารถในการถ่ายโยงการเรียนรู้
      2) การตอบสนองของนักเรียน (Child’s Response)
      แนวทางที่นักเรียนแสดงการตอบสนองการสอนของคุณครูมีด้วยกัน 3 ทาง คือ ทำได้ถูกต้อง ไม่ถูกต้อง ไม่ตอบสนองเลย โดยทั่วไปแล้ว เราควรให้เวลานักเรียนได้แสดงการตอบสนองด้วยตนเองประมาณ 3-5 วินาที ถ้านักเรียนเริ่มแสดงการตอบสนองอย่างผิด ๆ หรือเริ่มแสดงพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม หรือต่อสู้ (พยายามลุกหนีออกจากที่นั่ง) ครูควรรีบตอบสนองหรือแสดงให้เห็นถึงผลจากการกระทำของนักเรียนโดยทันที
      3) ผลจากการตอบสนอง (Consequences)
      การตอบสนองของผู้ใหญ่ (Adult’s response) มีความหลากหลายโดยขึ้นอยู่กับการตอบสนองจากนักเรียน ถ้านักเรียนตอบสนองอย่างถูกต้อง ควรให้แรงเสริมกับการตอบสนองที่ถูกต้องอย่างทันทีด้วยการชมเชยอย่างกระตือรือร้นพร้อมด้วยกับตัวเสริมแรงอื่น ๆ ที่เหมาะสมกับนักเรียน (อาหาร การกอด การจั๊กจี้ หรือการหยอกล้อ) ถ้านักเรียนตอบสนองไม่ถูกต้อง หรือไม่แสดงการตอบสนองเลย ควรให้การกระตุ้นเตือนหรือการชี้นำที่มีประสิทธิภาพ ตัวอย่าง ใช้คำพูดโต้ตอบว่า “ไม่ หรือ ผิด” หรือทวนการสอนอีกครั้งพร้อม ๆ กับใช้การชี้นำทางกายให้นักเรียนตอบสนอง วิธีนี้เรียกว่า “Correction Trial” การชี้นำทางกายอาจเป็นการสัมผัสบนแขนหรือมือ หรือที่เรียกว่า การช่วยเหลือ “Hand Over Hand” จุดสำคัญที่สุด คือ วิธีการอะไรก็ตามที่คุณครูเลือกมาใช้ควรเป็นวิธีที่ได้ผลตั้งแต่ในครั้งแรก สิ่งที่ควรเข้าใจ การทวนคำสั่ง หรือการให้การกระตุ้นเตือนซ้ำ ๆ หลาย ๆ ครั้ง อาจเป็นการสอน ให้นักเรียนเข้าใจว่า เขาไม่จำเป็นต้องตอบสนองตั้งแต่ครั้งแรกที่คุณครูสอน หรือบอก การกระตุ้นเตือนทางกายช่วยให้นักเรียนรู้ความหมายของคำที่คุณครูพูดหรือสิ่งที่สอนออกไป ถ้านักเรียนเข้าใจ แต่เลือกไม่ตอบสนอง การใช้การกระตุ้นเตือนทางกายสอนให้นักเรียนเข้าใจถึงสิ่งที่ครูคาดหวังเพื่อให้เขาปฏิบัติตาม เมื่อนักเรียนแสดงให้เห็นว่าเขาเริ่มเข้าใจในสิ่งที่เรากำลังขอให้เขาทำ ควรเก็บการเสริมแรงไว้ให้เฉพาะการตอบสนองที่ถูกต้องที่เกิดขึ้นภายหลังจากการร้องขอของเราในครั้งแรกเท่านั้น
      4) การหยุดในช่วงระหว่างของการสอน (Between-Trials Interval)
      ช่วงระหว่างของการสอน หมายถึง ช่วงเวลาระหว่างการตอบสนองของครู หรือผลจากการตอบสนอง (การให้แรงเสริม หรือการแก้ไขการตอบสนองที่ผิด) และการสอนหรือคำสั่งที่จะใช้ในครั้งต่อไป ประกอบด้วย การหยุดเป็นช่วง ๆ ประมาณ 3-5 วินาที ระหว่างการตอบสนองของครูและการสอนหรือคำสั่งต่อไป สิ่งนี้ช่วยบ่งบอกให้นักเรียนรู้ว่าการสอนหรือคำสั่งหนึ่งได้สิ้นสุดลงแล้ว และครูกำลังจะสอนหรือออกคำสั่งใหม่ต่อไป การเริ่มต้นการสอนหรือการร้องขอใหม่ ควรใช้ด้วยคำพูดที่ชัดเจน กะทัดรัด และพร้อมกับได้รับความสนใจจากนักเรียน ในช่วงเวลาระหว่างการสอน ควรให้คำชมเชยนักเรียนที่สามารถนั่งประจำที่อย่างเหมาะสมและให้เขาได้กิน หรือเล่นกับตัวเสริมแรงที่เขาได้รับก่อนหน้านั้นสักครู่หนึ่ง และในเวลาเดียวกันนั้น ให้บันทึกการตอบสนองของนักเรียน การสอน หรือคำสั่งครั้งล่าสุดลงในแบบบันทึกข้อมูล และจัดเตรียมการสอนและอุปกรณ์การสอนที่ จำเป็นสำหรับการสอนในช่วงต่อไป

การดำรงทักษะที่เกิดขึ้นให้ยั่งยืน

      เมื่อถึงจุดนี้ หลาย ๆ ครั้งได้มีการกล่าวว่า นักเรียนควรได้รับการเสริมแรงทุกครั้งที่เขาแสดงทักษะที่พึง ประสงค์เมื่อนักเรียนได้เรียนรู้ทักษะการดำรงทักษะนั้นให้คงอยู่ และสามารถถ่ายโยงทักษะนั้นไปใช้ในสถานการณ์ สภาพแวดล้อม หรือกับบุคคลอื่น ๆ กระทำได้โดยการค่อย ๆ ลดความถี่และเปลี่ยนชนิดของการเสริมแรง เช่น ให้ตัวเสริมแรงเมื่อนักเรียนตอบสนองอย่างถูกต้องหรือเหมาะสม (ทุก ๆ การเลียนแบบถูกต้องในครั้งที่สาม) และโดยการเปลี่ยนตัวเสริมแรงให้เป็นตัวเสริมแรงที่เป็นธรรมชาติ (ใช้การชมเชยแทนของกิน) ภายหลังจากการลดตัวเสริมแรงลง และนักเรียนได้แสดงให้เห็นถึงการถ่ายโยงทักษะ (การนำทักษะที่เรียนรู้ไปใช้ในสถานที่หรือเวลาอื่นอย่างเหมาะสม) ก็ต้องมีการดำเนินการตรวจสอบ (Post Check) หรือเรียกว่า ระยะการดำรงรักษาทักษะที่เรียนรู้ไว้ (Maintenance Phase) ในระยะนี้ความถี่ของการสอน/หรือคำสั่งที่ใช้ในการฝึกถูกลดลง ปกติการประเมินกระทำกันทุกสัปดาห์ตลอดช่วง 3-6 สัปดาห์ ถ้าข้อมูลที่บันทึกชี้ให้เห็นว่า นักเรียนไม่สามารถดำรงทักษะที่ตนได้เรียนรู้ไว้ได้ ก็ให้ทบทวนการสอนในขั้นสุดท้ายของการฝึก และเงื่อนไขของการถ่ายโยงการเรียนรู้ แต่ถ้าข้อมูลชี้ให้เห็นว่านักเรียนยังคงดำรงรักษาทักษะไว้ได้อย่างน้อย 3 สัปดาห์ เราสามารถพิจารณาได้ว่านักเรียนมีความสามารถในทักษะนั้นแล้ว แต่อย่างไรก็ตามโปรแกรมต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่องต่อไป และควรกระตุ้นให้นักเรียนได้ใช้ทักษะที่เรียนรู้ในโอกาสที่เหมาะสม

การวัดและประเมินผลการเรียนรู้

      การวัดและประเมินผลการเรียนของนักเรียนออทิสติกที่เรียนร่วมในห้องเรียนปกติ ดารณี อุทัยรัตนกิจ กล่าวว่า “กระบวนการประเมินผลการเรียนของนักเรียนออทิสติกควรใช้กระบวนการเดียวกันกับที่ใช้สำหรับนักเรียนปกติ นั่นคือ ใช้วิธีการประเมินผลอย่างหลากหลายและเหมาะสมกับระดับพัฒนาการของนักเรียนแต่ละคน เพื่อที่อาจารย์จะได้หาแนวทางซ่อมเสริมจุดด้อย ส่งเสริมจุดเด่นให้นักเรียนได้พัฒนาเต็มความสามารถ สำหรับนักเรียนที่เรียนในห้องการศึกษาพิเศษ นักเรียนจะได้รับการประเมินตามแผนการศึกษารายบุคคลหรือตามเนื้อหาที่นักเรียนสามารถเรียนรู้ได้ นักเรียนทุกคนจะได้รับการประเมินด้วยแบบทดสอบที่ใช้ประเมินเด็กปกติ แต่ปรับวิธีการทดสอบให้เหมาะสมกับเด็กแต่ละคน เพื่อศึกษาพัฒนาการของเด็กออทิสติก เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มเพื่อนระดับชั้นเดียวกัน ซึ่งจะเป็นข้อมูลที่สำคัญในการพิจารณาส่งนักเรียนเข้าเรียนรวมกับเด็กปกติต่อไป”
      นอกจากนี้ การประเมินผลความก้าวหน้าทางด้านพฤติกรรม เป็นการประเมินผลเพื่อการแก้ไขและพัฒนาอาจารย์ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมนักเรียนอย่างใกล้ชิดและแก้ไขพฤติกรรมที่เป็นปัญหานั้นทันที โดยใช้เทคนิคการปรับพฤติกรรมเป็นหลัก ถ้านักเรียนออทิสติกยังคงมีปัญหาพฤติกรรมอย่างต่อเนื่อง จิตแพทย์ นักจิตวิทยา อาจารย์โครงการศึกษาพิเศษ และอาจารย์ประจำชั้น ร่วมมือวางแผนและดำเนินการปรับพฤติกรรมอย่างต่อเนื่องจนสามารถแก้ไขปัญหาพฤติกรรมนั้นได้ หรือทำให้พฤติกรรมไม่พึงประสงค์ลดน้อยลง การประเมินใน “Apply Behavior Analysis (ABA)” เน้นการประเมินระดับความสามารถของนักเรียนโดยตรง การประเมินโดยตรงมีความสำคัญ เพราะว่าเป็นโอกาสให้ผู้ฝึกได้กำหนดความก้าวหน้าของเด็ก (เป้าหมาย) และเป็นแนวทางกำหนดจุดประสงค์เชิงพฤติกรรม รวมทั้งเป็นการตัดสินใจในด้านการแพทย์ที่ต้องทำ ควบคู่กันไป ในทางตรงข้ามถ้าผู้ฝึกและผู้ปกครองไม่มีการบันทึกข้อมูลก็อาจส่งผลให้การจัดทำแผนการศึกษา และการให้ความช่วยเหลือไม่ได้ผล หรืออาจต้องหยุดโปรแกรมก่อนเวลาที่กำหนด นอกจากนี้ สิ่งที่สำคัญ คือ เพื่อแสดงให้เห็นว่าแผนการจัดการศึกษาหรือโปรแกรมที่พัฒนาขึ้นช่วยพัฒนาให้เด็กได้มีทักษะตามที่กำหนดไว้ในแผนหรือในโปรแกรม หรืออาจเป็นการขโมยเวลาอันมีค่าของนักเรียนไป ถ้าความก้าวหน้าของนักเรียนในรายงานไม่ได้เกิดขึ้นจริง